امير حسن علاء سجزى دهلوى
28
رساله مخ المعانى ( فارسى )
و معناى گوناگون را دارا مىباشد - در آن جمله نكتههاى بسيار جالب در مورد سماع صوفيه هم است - دكتر زرينكوب دربارهء سماع صوفيه چنين نوشته : خ خ اما مجلس سماع معركهيى بود روحانى ، پر از شور و پر از حال - در ايران و پاكستان و هند و مصر و تركيه نمونههايى از اين مجالس هنوز هست كه شور و موسيقى است و رقص و قوالى . . . رقص و سماع را هم وسيلهيى كرده بودند براى رفع قبض و ملال . . . مجالس سماع صوفيه گاه با بيخوديهاى شگفت همراه مىشد آهنگ نى و رباب با ترانههاى كوبنده و غزلهاى هيجانانگيز محيطى پر از شور و حال به وجود مىآورد و مكرر مىشد كه در همين حالها صوفى شطحيات مىگفت : سخنانى كه جز در بيخودى از صوفيه سر نمىزد و بسا كه گفتن آنگونه سخنان براى آنها دردسرها و گرفتاريها پديد مىآورد - « 4 »
--> ( 4 ) زرينكوب ، ارزش ميراث صوفيه ، تهران